بازسازی چهره ۳۱۰هزار ساله؛ نخستین انسانهای خردمند چنین ظاهری داشتند
پژوهشگران با تلفیق مدلسازی سهبعدی و فسیلهای جبل ایرهود مراکش، چهره تقریبی یکی از کهنترین نمونههای انسان خردمند را بازسازی کردند.
پژوهشگران با استفاده از فسیلهای جبل ایرهود در مراکش که یکی از مهمترین سرنخها درباره آغاز تاریخ انسان خردمند هستند و کمکگرفتن از فناوری بازسازی دیجیتال، چهره احتمالی انسانی را بازسازی کردهاند که حدود ۳۱۵هزار سال پیش زندگی میکرد.
ماجرای جبل ایرهود به سال ۱۹۶۱ برمیگردد؛ زمانی که کارگران معدن جمجمهای انسانی را پیدا کردند که بعدها «ایرهود ۱» نام گرفت. پژوهشگران ابتدا تصور میکردند فسیل متعلق به نوعی نئاندرتال آفریقایی است و قدمتی در حدود ۴۰هزار سال دارد. اما کشف بقایای بیشتر و ابزارهای سنگی در همان منطقه درطول دهههای بعد، این برداشت اولیه را زیر سؤال برد.
در سال ۲۰۱۷، بررسی دقیقتر فسیلها و تاریخگذاری محوطه نشان داد که انسانهای جبل ایرهود در واقع اعضای گونه انسان خردمند بودهاند که حدود ۳۱۵هزار سال پیش زندگی میکردهاند. پژوهشی در مجله نیچر، سن این محوطه را حدود ۳۱۵هزار سال با دامنه خطای ۳۴هزار سال برآورد کرد؛ یافتهای که زمان ظهور انسان خردمند را بسیار عقبتر از تصورات قبلی برد.
چهره و دندانهای انسانهای باستانی جبل ایرهود شباهت زیادی به انسان امروزی داشت، اما شکل جمجمه آنها ویژگیهایی ابتداییتر را نشان میداد. جمجمه کشیدهتر بود و شکل بخش نگهدارنده مغز با انسان امروز تفاوت داشت. این ترکیب عجیب نشان میدهد برخی ویژگیهای صورت انسان مدرن زودتر شکل گرفتهاند، درحالیکه ساختار مغز و جمجمه درطول هزاران سال بعد همچنان در حال تغییر بوده است.
بیشتر بخوانید۴۰ بازسازی شگفتانگیز از چهرههای باستانی؛ از اجداد انسان تا فرعونهای مصر10 آبان 03مطالعه '23
دانشمندان چهره زن نئاندرتال کشفشده در غاری در کردستان عراق را بازسازی کردند13 اردیبهشت 03مطالعه '2
به گزارش آیافالساینس، پژوهشگران برای بازسازی چهره، از بقایای چند فرد استفاده کردند و جمجمه سهبعدی ترکیبی ساختند. بخش عمده صورت و جمجمه از فسیل ایرهود ۱ گرفته شد، فک پایین متعلق به نمونه «ایرهود ۱۱» بود و تعدادی از دندانها نیز از فسیلهای ایرهود ۱۰، ۲۱ و ۲۲ اضافه شدند. نتیجه، مدلی نسبتاً کامل از جمجمه انسانهای این منطقه بود.
حجم فضای داخلی جمجمه ترکیبی حدود ۱۲۳۰ سانتیمتر مکعب برآورد شد که تقریباً در محدوده حجم مغز یک مرد بالغ امروزی قرار میگیرد. البته حجم مشابه به معنی شکل مشابه مغز نیست و همانطور که فسیلها نشان میدهند، شکل جمجمه این انسانها با انسان مدرن تفاوتهایی داشت.
انسانهای جبل ایرهود از نظر ویژگیهای صورت شباهت زیادی به انسان امروزی داشتند، اما شکل جمجمه آنها هنوز تفاوتهایی داشت
پژوهشگران سپس مدل جمجمه باستانی را با مدل سهبعدی چهره یک انسان امروزی ترکیب کردند. مدل صورت امروزی بهصورت دیجیتالی تغییر شکل داده شد تا با ابعاد و فرم جمجمه جبل ایرهود هماهنگ شود. به این ترتیب، پژوهشگران توانستند ضخامت تقریبی بافت نرم در نقاط مختلف صورت را تعیین کنند و چهرهای احتمالی برای این انسان باستانی بسازند.
دو نسخه از چهره بازسازی شد. نسخه نخست خاکستری و بدون مو، ریش یا رنگ پوست است و بیشتر برای نمایش ویژگیهایی ساخته شده که میتوان آنها را با تکیه بر دادههای جمجمه تخمین زد. در نسخه دوم، پژوهشگران جزئیات فرضی مانند رنگ پوست، مو و ریش را نیز اضافه کردند تا چهره طبیعیتر به نظر برسد. این بخشهای ظاهری مستقیماً از فسیل قابل تشخیص نیستند و جنبه هنری دارند.
نکته مهم این است که تصویر نهایی چهره فرد واقعی نیست. جمجمه از بقایای چند انسان مختلف ساخته شده و اطلاعات مستقیمی از بافت نرم صورت این انسانهای ۳۰۰هزار ساله در دست نیست.
جزئیاتی مانند رنگ پوست، مدل مو و ریش در بازسازیهای رنگی فرضی هستند و مستقیماً از فسیلها قابل تشخیص نیستند
پژوهشگران برای تخمین ضخامت پوست و بافتهای صورت از دادههای انسانهای امروزی استفاده کردهاند؛ روشی که بهترین گزینه موجود است، اما لزوماً تمام تفاوتهای زیستی میان انسانهای جبل ایرهود و انسان امروز را منعکس نمیکند.
بازسازی تازه را نباید عکسی دقیق از چهره نخستین انسانهای خردمند دانست. این تصویر بیشتر تقریبی علمی است که با ترکیب دادههای فسیلی، مدلسازی سهبعدی و اطلاعات کالبدشناسی انسان امروزی ساخته شده است. با وجود محدودیتها، مدل بازسازیشده میتواند تصور ملموستری از انسانهایی ارائه دهد که بیش از ۳۰۰هزار سال پیش در آفریقا زندگی میکردند و به مراحل اولیه شکلگیری گونه ما تعلق داشتند.
مطالعه در ژورنال Heritage منتشر شده است.