کشف فسیلی غیرمنتظره در آتاکاما؛ خشکترین بیابان زمین همیشه خشک نبوده است
کشف دندان فسیلشده جونده ۹ میلیون سالهای در آتاکاما نشان میدهد خشکترین بیابان زمین در گذشته دارای رودخانهها و پوشش گیاهی بوده است.
بیابان آتاکاما در شیلی امروز یکی از خشکترین نقاط روی زمین است؛ منطقهای که در برخی بخشهای آن تقریباً هیچ سطحی از بارندگی ثبت نمیشود و شرایط سخت آن باعث شده به یکی از خشنترین محیطهای طبیعی جهان تبدیل شود. اما کشف یک دندان کوچک از جوندهای باستانی نشان میدهد این بیابان در گذشتهای دور چهرهای کاملاً متفاوت داشته است.
به گزارش آیافالساینس، پژوهشگران دندانی فسیلشده را در منطقه آتاکاما پیدا کردهاند که حدود ۹ میلیون سال قدمت دارد و به یکی از خویشاوندان باستانی کپیباراها تعلق دارد. کپیباراها (برگچهخوار) که امروزه بزرگترین جوندگان زنده جهان هستند، معمولاً در نزدیکی آب، رودخانهها و تالابها زندگی میکنند. به همین دلیل، کشف بقایای جانوری از این گروه در آتاکامای باستانی، سرنخ مهمی درباره شرایط محیطی گذشته این منطقه ارائه میدهد.
کشف جدید نشان میدهد که حدود ۹ میلیون سال پیش، دستکم بخشهایی از آتاکاما احتمالاً محیطی مرطوبتر داشتهاند که میتوانسته آب کافی و پوشش گیاهی لازم برای پشتیبانی از جانورانی مانند خویشاوندان کپیباراها را فراهم کند.
به گفته پژوهشگران، فسیل مورد بحث با تصور رایج از آتاکاما بهعنوان بیابان بسیار خشک قدیمی سازگار نیست. اگرچه آتاکاما یکی از قدیمیترین مناطق خشک پیوسته روی زمین به شمار میرود، میزان خشکی آن احتمالاً در طول میلیونها سال تغییر کرده است.
بیشتر بخوانیدراز جاودانگی در سنگ؛ چرا برخی جانوران فسیل و برخی دیگر ناپدید میشوند؟27 اردیبهشت 04مطالعه '3
مردم باستان هنگام کشف فسیلها چه فکری میکردند؟27 اسفند 04مطالعه '6
فسیل کشفشده فقط یک دندان است، اما همین قطعه کوچک اطلاعات زیادی در اختیار دانشمندان قرار میدهد. دندانها معمولاً بهتر از بسیاری از بخشهای بدن در برابر فرسایش دوام میآورند و ویژگیهای آنها میتواند درباره نوع تغذیه و محیط زندگی جانوران گذشته اطلاعات بدهد.
پژوهشگران با بررسی شکل و ساختار این دندان دریافتند که به گروهی از جوندگان بزرگ (Hydrochoerinae) تعلق دارد که کپیباراهای امروزی نیز جزو آنها هستند.
کپیباراهای امروزی جانورانی نیمهآبزی هستند. آنها برای یافتن غذا، تنظیم دمای بدن و محافظت از خود در برابر شکارچیان معمولاً نزدیک منابع آب زندگی میکنند. بنابراین حضور خویشاوند باستانی آنها در منطقهای که امروز تقریباً خشک و بیآب است، نشان میدهد شرایط گذشته آتاکاما بسیار متفاوت بوده است.
خشکی شدید آتاکاما نتیجه ترکیبی از عوامل جغرافیایی و اقلیمی است. رشتهکوه آند از ورود رطوبت مناطق شرقی جلوگیری میکند، جریان سرد اقیانوس آرام میزان تبخیر و تشکیل ابرهای بارانزا را کاهش میدهد و الگوهای جوی منطقه نیز به حفظ شرایط خشک کمک میکنند.
کشف اخیر به معنای آن نیست که آتاکاما میلیونها سال پیش منطقه سرسبز شبیه جنگل بوده است
البته، در مقیاس میلیونها سال، تغییرات زمینشناسی و اقلیمی میتوانند مسیر رودخانهها، میزان بارندگی و پوشش گیاهی یک منطقه را تغییر دهند. شواهدی مانند فسیلهای گیاهی و جانوری، رسوبات باستانی و اکنون دندان این کپیبارا، نشان میدهند آتاکاما دورههایی مرطوبتر را تجربه کرده است.
کشف اخیر به معنای آن نیست که آتاکاما میلیونها سال پیش منطقه سرسبز شبیه جنگل بوده است. پژوهشگران فقط میگویند بخشهایی از آن احتمالاً شرایطی داشتهاند که برای زندگی جانوران وابسته به آب مناسب بوده است.
یافتهها نشان میدهد حتی مناطقی که امروز خشکترین نقاط زمین هستند، در گذشتههای دور میتوانستند محیطهایی متفاوت با آب و پوشش گیاهی بیشتر داشته باشند. فسیل کوچک یک جانور باستانی اکنون به سرنخی مهم برای درک تغییرات اقلیمی آتاکاما در طول میلیونها سال تبدیل شده است.
پژوهش برای انتشار در ژورنال Nature's Scientific Reports پذیرفته شده است.